27.07.2012  

A A A

Poleć znajomym

 Drukuj

Jak rozliczyć leasing samochodu osobowego?

Czytelnik:Do celów prowadzonej działalności gospodarczej korzystaliśmy z samochodu osobowego na podstawie umowy leasingu operacyjnego (do celów bilansowych – finansowego). 
Ustalając wartość początkową środka trwałego, do wartości przedmiotu leasingu netto (wykazanej w umowie) doliczono:

  • czynsz „0” wraz z opłatą manipulacyjną (netto) + VAT niepodlegający odliczeniu od tych wartości,
  • VAT niepodlegający odliczeniu od rat leasingowych,
  • depozyt gwarancyjny (cena zbycia przedmiotu leasing).

Tak wyliczoną wartość początkową samochodu zaksięgowano: środek trwały – grupa 7 010-07/251 rozrachunki z tytułu rat leasingowych.
Miesięczne raty leasingowe fakturowane przez leasingodawcę pomniejszały konto rozrachunków z tytułu leasingu.Do celów podatkowych amortyzację środka trwałego w leasingu wyłączano z kosztów, zapłacone raty leasingowe były zaś kosztem podatkowym. Po zakończeniu umowy leasingu nastąpił wykup samochodu. Nieodliczony VAT zwiększył wartość początkową wykupywanego z leasingu samochodu (czy słusznie?).
Na koncie rozrachunków z tytułu leasingu (po stronie pasywów) pozostała nierozliczona kwota. Co jest tego powodem, gdzie popełniono błąd i co z tym teraz zrobić?

Należy przypuszczać, że główną przyczynę niezgodności stanowi błędnie ustalona wartość początkowa przedmiotu leasingu. Wartość owa powinna zostać skorygowanain minuso kwotę depozytu gwarancyjnego, który jako świadczenie nieposiadające charakteru definitywnego (niebędące ani kosztem, ani obrotem) nie zostało zafakturowane przez leasingodawcę.

Jednocześnie zwiększenie wartości początkowej auta wykupionego z leasingu o nieodliczoną kwotę podatku od towarów i usług jest poprawne, jeśli pojazd zostanie ponownie zaewidencjonowany jako środek trwały.

Umowy leasingu do celów bilansowych kwalifikowane są na podstawie przepisu art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości. Jeżeli umowa taka spełnia przynajmniej jeden z siedmiu wymienionych w nim warunków, wówczas należy ją uznać za leasing finansowy. Nie ma przy tym znaczenia ewentualna odmienna kwalifikacja podatkowa.

Obce środki trwałe przyjęte do używania na podstawie umowy leasingu finansowego zalicza się do aktywów trwałych korzystającego.

Przed wprowadzeniem tychże aktywów do ksiąg należy ustalić ich wartość początkową. Jest to zadanie trudne, ustawa o rachunkowości nie określa bowiem ani zasad wyceny przedmiotu leasingu, ani nie podaje rozwiązań ewidencyjnych dotyczących omawianej umowy. W tym zakresie można (choć nie jest to obowiązkowe) stosować Krajowy Standard Rachunkowości nr 5 „Leasing, najem i dzierżawa”, stanowiący załącznik do uchwały nr 16/11 Komitetu Standardów Rachunkowości z 13 grudnia 2011 r. (Dz.Urz. Min.Fin. nr 9, poz. 52).

Według wskazówek zawartych w KSR nr 5, wartość początkową przedmiotu leasingu finansowego, będącą odpowiednikiem ceny zakupu, ustala się jako niższą spośród:

  • wartości rynkowej przedmiotu leasingu, ustalonej na moment rozpoczęcia leasingu,

  • wartości bieżącej opłat leasingowych, ustalonej za pomocą stopy procentowej leasingu lub stopy procentowej korzystającego.

Wartość początkową przedmiotu leasingu zwiększają poniesione przez korzystającego bezpośrednie koszty zawarcia umowy, montażu, fundamentów, przystosowania, ulepszenia i inne podobne.

Wartość rynkowa przedmiotu leasingu odpowiada – w większości przypadków – wartości wskazanej w umowie. W przypadku gdy ustalenie ceny rynkowej przedmiotu leasingu nie jest praktycznie możliwe, KSR nr 5 zaleca korzystającym tzw. dyskontowania, czyli uznania za wartość początkową sumy bieżących opłat leasingowych wynikających z umowy. W sumie tej należy przede wszystkim uwzględnić opłatę wstępną (zwaną często „zerową”) oraz opłaty podstawowe.

Opłata końcowa może zawierać się w sumie opłat leasingowych objętych dyskontowaniem tylko wtedy, gdy korzystający zobowiązał się w umowie do jej uiszczenia lub jej poniesienie jest ekonomicznie uzasadnione. Nie należy brać natomiast pod uwagę warunkowych opłat leasingowych; stanowią one koszty tego okresu, w którym je poniesiono.

Ponadto, jak wynika bezpośrednio z treści art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości, wartość początkową środka trwałego powiększa niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i usług.

W przypadku gdy przedmiotem leasingu jest samochód osobowy, kwotę podatku VAT naliczonego stanowi 60% kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy, udokumentowanych fakturą. Suma kwot w całym okresie użytkowania tego samochodu nie może przekroczyć kwoty 6 tys. zł (zapis ten obecnie znajduje się w art. 3 ust. 6 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym, a uprzednio, tj. do 31 grudnia 2010 r., w art. 86 ust. 7 ustawy o VAT).

Odnosząc powyższe reguły do sytuacji opisanej w pytaniu, trzeba zauważyć, że wartość początkowa przedmiotu leasingu została bezzasadnie powiększona o depozyt gwarancyjny. Świadczenie występujące pod tą nazwą jest rodzajem kaucji i stanowi jedynie zabezpieczenie przyszłych płatności. Depozyt, co do zasady, podlega zwrotowi. Jeśli jednak w przyszłości zostanie zaliczony ma poczet świadczeń z tytułu leasingu, jest kosztem tego okresu, w którym został wykorzystany. Przyjęcie tego rodzaju dodatkowej opłaty nie jest fakturowane przez leasingodawcę, ponieważ nie stanowi obrotu. Dla korzystającego depozyt nie jest kosztem, ani w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, ani przepisów ustawy o rachunkowości.

Opcja wykupu przedmiotu leasingu operacyjnego uważana jest za ofertę leasingodawcy skierowaną do korzystającego. Realizacja prawa do wykupu następuje po zakończeniu leasingu i jest odrębną czynnością prawną. Z tej przyczyny podatnikowi po raz wtóry przysługuje możliwość odliczenia 60% VAT naliczonego (nie więcej niż 6 tys. zł), tym razem z tytułu nabycia samochodu osobowego.

„Opcja wykupu samochodu będącego przedmiotem leasingu operacyjnego jest uprawnieniem, z którego leasingobiorca może skorzystać, ale nie musi. W kontekście powyższego należy więc przyjąć, że wykup przedmiotu leasingu jest odrębną czynnością – dostawą towaru – niezwiązaną z samą umową leasingu” – tak orzekł Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w interpretacji indywidualnej z 11 kwietnia 2011 r. (nr: ILPP2/443-29/11-4/MR).

Jeżeli nabywca zdecyduje się do celów podatkowych i bilansowych zaliczyć wykupiony pojazd do środków trwałych, to obowiązany jest ustalić jego wartość początkową na podstawie stosownych przepisów. Na gruncie ustawy o rachunkowości będzie to art. 28 ust. 1 pkt 1, ust. 2 oraz ust. 8. Z przepisów tych wynika, że wartość początkowa, którą w tym wypadku jest cena nabycia, ulega powiększeniu o niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i usług.

Podstawa prawna

 

  • art. 3 ust. 4; art. 28 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 8 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.),

  • art. 3 ust. 1, ust. 6 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 247, poz. 1652 z późn. zm.).

Autor:

Małgorzata Rymarz

doradca podatkowy


Przepisz kod:

Pola oznaczone * sa wymagane.

Bezpłatny e-letter